Osho ơi, lời cầu nguyện là gì?
Deva Tatva,
Lời cầu nguyện là một trong những điều không thể định nghĩa được, vì lời cầu nguyện là hương thơm của yêu. Ngay cả yêu cũng không thể định nghĩa được. Yêu là hoa, có thực, bạn có thể thấy nó, bạn có thể chạm nó, bạn có thể ngửi nó, bạn có thể cảm nó. Bạn có thể nhắm mắt và bạn có thể chạm vào viền ngoài của hoa, sự mềm mại của nó, bạn có thể thấy cái đẹp của nó; điều đó là thấy được. Nhưng lời cầu nguyện là hương thơm toả ra theo gió, cúng dường cho bầu trời. Nó thậm chí trở nên không thể được định nghĩa nhiều hơn vì bạn không thể thấy nó, bạn không thể chạm được vào nó.
Bạn chỉ có thể có mối quan hệ rất tinh tế với nó, không có quan hệ với lời, không có quan hệ với triết lí, không có quan hệ với thượng đế học – duy nhất im lặng của lòng bạn, im lặng hoàn toàn của lòng bạn, có thể có chút thoáng nhìn về nó, về nó là gì.
Điều diễn ra nhân danh lời cầu nguyện không phải là lời cầu nguyện; nó là ham muốn trá hình. Bạn đi tới đền thờ hay nhà thờ và bạn cầu nguyện với Thượng đế; Thượng đế của bạn là một phần của tưởng tượng của bạn. Thượng đế của bạn không phải là Thượng đế thực; đó là Thượng đế Ki tô giáo, đó là Thượng đế Hindu, đó là Thượng đế Mô ha mét giáo. Và làm sao Thượng đế có thể là Ki tô giáo, Hindu hay Mô ha mét giáo? Đó là Thượng đế mà bạn đã tạo ra, hay các tu sĩ của bạn nhân danh bạn tạo ra. Nó là đồ chơi, nó là không thực.
Cúi mình trước tượng do người làm ra, người chế tạo ra – và bạn nghĩ bạn đang trong lời cầu nguyện sao? Bạn đơn giản ngu, bạn đơn giản trưng ra cái dốt hoàn toàn. Bức tượng này đã được mua ở chợ búa, và Thượng đế không phải là món hàng và Thượng đế không thể được làm ra. Chính Thượng đế đã làm ra chúng ta – làm sao chúng ta có thể làm ra Thượng đế? Nhưng chúng ta đang tôn thờ, cầu nguyện các Thượng đế nhân tạo.
Và lời cầu nguyện của bạn là gì? Chúng cũng là ham muốn của bạn. Bạn muốn cái này, bạn muốn cái kia; bạn đang cố dùng Thượng đế như phương tiện. Bạn đã được nói cho những lời cầu nguyện nào đó từ chính thời thơ ấu và bạn đã bị nhồi nhét tất cả nó; bạn đã bị ép buộc nhồi nhét nó. Điều đó đã trở thành thói quen, lệ thường máy móc; bạn liên tục lặp lại nó nhưng lòng bạn không trong nó. Lời cầu nguyện của bạn là cái xác, nó không còn thở nữa.
Vâng, khi Jesus gọi Thượng đế là ‘Abba’ ông ấy ngụ ý điều đó. Khi bạn gọi Thượng đế là ‘Cha’ bạn không ngụ ý bất kì cái gì. Và giữa ‘Abba’ và ‘Cha’ có khác biệt lớn. ‘Cha’ là thể chế, pháp lí, xã hội; ‘Abba’ là mối quan hệ từ tấm lòng sang tấm lòng. Jesus nhìn vào sự tồn tại như cội nguồn của cuộc sống của chúng ta.
Một đệ tử hỏi Jesus, “Lời cầu nguyện là gì?” Jesus quì gối và bắt đầu cầu nguyện. Đệ tử này nói, “Tôi đang hỏi lời cầu nguyện là gì, tôi không yêu cầu thầy cầu nguyện!”
Và Jesus nói, “Không có cách khác. Ta có thể cầu nguyện, ông có thể tham gia. Ta mời ông là một phần của lời cầu nguyện của ta. Ta không thể nói lời cầu nguyện là gì, nhưng ta có thể đi vào lời cầu nguyện – vì lời cầu nguyện là trạng thái con người, không phải là cái gì đó ông làm.”
Leo Tolstoy đã viết một câu chuyện hay:
Ba người đã trở thành những thánh nhân rất nổi tiếng ở Nga.
Giáo chủ tối cao của đất nước vô cùng lo lắng – hiển nhiên vì mọi người không đến ông ta, mọi người đi tới ba thánh nhân này, và ông ta thậm chí đã không biết tới tên của họ. Và làm sao họ có thể là thánh nhân được? – vì trong Ki tô giáo thánh nhân chỉ là thánh khi nhà thờ thừa nhận ông ấy là thánh. Từ tiếng Anh ‘saint-thánh nhân’ bắt nguồn từ ‘sanction-phê chuẩn’; khi nhà thờ phê chuẩn ai đó là thánh nhân, thế thì người đó là thánh nhân. Vô nghĩa làm sao! Rằng thánh nhân phải được chứng nhận bởi nhà thờ, bởi tôn giáo có tổ chức, bởi các linh mục – dường như nó chẳng lên quan gì tới sự trưởng thành bên trong mà tới việc thừa nhận bên ngoài nào đó; dường như nó là danh hiệu được chính phủ trao cho, hay bằng cấp, bằng danh dự, được trao cho bởi một đại học.
Linh mục này chắc chắn rất bực. Ông ta lấy một chiếc thuyền đi tới vì ba thánh nhân đó thường sống ở bờ bên kia của một hồ. Ông ta đi thuyền tới. Ba thánh nhân kia đang ngồi dưới cây. Họ là những người rất chấc phác, những nông dân, vô giáo dục. Họ chạm chân ông linh mục, và ông ta rất sướng. Ông ta nghĩ, “Giờ mình sẽ chấn chỉnh cho họ – đây không phải là những người rất nguy hiểm. Mình cứ tưởng họ sẽ là kẻ nổi dậy hay cái gì đó.” Ông ta hỏi họ, “Các ông trở thành thánh nhân thế nào?”
Họ nói, “Chúng tôi đâu có biết! Chúng tôi đâu có biết rằng chúng tôi là thánh nhân. Mọi người đã bắt đầu gọi chúng tôi là thánh nhân và chúng tôi liên tục cố gắng thuyết phục họ rằng chúng tôi không là vậy, chúng tôi là những người rất giản dị, nhưng họ không nghe. Chúng tôi càng tranh cãi rằng chúng tôi không là vậy, họ càng tôn thờ chúng tôi! Và chúng tôi thật không phải mà đi tranh cãi nữa.”
Linh mục rất sung sướng. Ông ta nói, “Lời cầu nguyện của các ông là gì? Các ông có biết cách cầu nguyện không?”
Họ nhìn nhau. Người thứ nhất nói với người thứ hai, “Ông nói đi.” Người thứ hai nói với người thứ ba, “Xin ông nói đi.”
Linh mục nói: “Nói xem các ông đang cầu nguyện điều gì! Các ông có đang đọc Kinh Lạy Cha hay không?”
Họ nói, “Nói thẳng với cha, chúng tôi không biết bất kì lời cầu nguyện nào. Chúng tôi đã bịa ra lời cầu nguyện của riêng chúng tôi và chúng tôi rất bối rối – nói nó thế nào nhỉ? Nhưng nếu ông hỏi chúng tôi phải nói nó. Chúng tôi đã nghe nói rằng Thượng đế là ba ngôi: Cha, Con và Thánh linh. Chúng tôi là ba và ngài cũng là ba, cho nên chúng tôi đã làm ra lời cầu nguyện nhỏ của riêng chúng tôi: ‘Ngài là ba, chúng tôi là ba: Xin thương chúng tôi!’ ”
Linh mục nói, “Vô nghĩa làm sao! Đây mà là lời cầu nguyện à? Các ông ngu, ta sẽ dạy các ông lời cầu nguyện đúng.” Và ông ta trích đọc Kinh lạy Cha.
Ba người đáng thương kia nói, “Xin ông đọc lại nó một lần nữa, vì chúng tôi vô giáo dục, chúng tôi có thể quên.”
Ông ta lặp lại nó và họ hỏi, “Thêm lần nữa đi – chúng tôi có ba người, lặp lại nó ít nhất ba lần.” Cho nên ông ta lặp lại nó lần nữa, và thế rồi rất hài lòng, được thoả mãn, ông ta trở lại thuyền.
Mới ra tới giữa hồ ông ta ngạc nhiên, người chèo thuyền của ông ta cũng ngạc nhiên: ba người đáng thương kia đã chạy trên nước tới! Và họ nói, “Đợi đã! Xin ông nói thêm một lần nữa – chúng tôi đã quên mất lời cầu nguyện rồi!”
Bây giờ đến lượt ông linh mục này chạm chân họ, và ông ta nói, “Quên điều tôi vừa nói với các ông đi. Lời cầu nguyện của các ông đã được nghe, lời cầu nguyện của tôi còn chưa được nghe. Các ông cứ tiếp tục như các ông đang vậy đi. Tôi đã hoàn toàn sai khi nói bất kì cái gì với các ông. Xin tha thứ cho tôi!”
Lời cầu nguyện là trạng thái của sự đơn giản. Nó không là lời mà là từ im lặng.
Martin Buber, triết gia Do Thái lớn, đã nói rằng lời cầu nguyện là mối quan hệ ta/người. Nó không phải vậy. Ông ta không biết gì về lời cầu nguyện. Quan hệ tôi/người sao? Trong lời cầu nguyện không có tôi và trong lời cầu nguyện không có người. Lời cầu nguyện không phải là đối thoại giữa tôi và người; lời cầu nguyện là sự hợp nhất. Cái tôi biến mất trong cái người, cái người biến mất trong cái tôi. Không có người nào nói bất kì cái gì và không có ai nói bất kì cái gì cho ai.
Sông biến mất trong đại dương là lời cầu nguyện. Giọt sương tuột từ lá sen vào hồ là lời cầu nguyện. Nhìn mặt trời sáng sớm và bạn im lặng, và cái gì đó bắt đầu dâng lên trong bạn nữa – đó là lời cầu nguyện. Con chim tung cánh, và bạn đang tung cánh; bạn quên rằng bạn là tách rời – điều đó là lời cầu nguyện. Bất kì chỗ nào việc tách rời biến mất, lời cầu nguyện xuất hiện. Khi bạn trở thành một với toàn thể sự tồn tại, điều đó là lời cầu nguyện.
Bản ngã là trạng thái không lời cầu nguyện. Lời cầu nguyện không phải là đối thoại, nó thậm chí không phải là độc thoại. Nó chẳng liên quan gì tới lời; nó là im lặng vô lời. Nó là bầu trời mở, im lặng; không mây, không ý nghĩ. Trong lời cầu nguyện bạn không là người Hindu hay người Ki tô giáo hay người Mô ha mét giáo. Trong lời cầu nguyện bạn không hiện hữu: trong lời cầu nguyện Thượng đế hiện hữu.
Từ “Tĩnh lặng và biết”, Ch.4 Bạn là người hành hương cổ đại
