Giết sạch ham muốn về cảm giác.
Bỏ ham muốn về cảm giác đi. Điều này không ngụ ý rằng kinh này chống lại lại giác quan. Sự thực là ham muốn về cảm giác của bạn là cái chết của các giác quan của bạn. Lời kinh này là về việc làm thuần khiết các giác quan; nó không chống lại chúng. Nếu bạn làm tinh vị giác, thức ăn xa xỉ của các vua sẽ không so sánh được với vị của vỏ bánh mì khô bạn có thể ăn – vì vị không phụ thuộc vào bánh mì, vào thức ăn, nó phụ thuộc vào người đang nếm. Nó phụ thuộc vào bạn, bạn có thể trải nghiệm bao nhiêu, bạn có thể nhấn chìm bản thân bạn sâu bao nhiêu trong kinh nghiệm này.
Đầu tiên không có việc loại bỏ ham muốn về cảm giác, không ai có thể đi vào trong thế giới của thiền, vì thiền ngụ ý bỏ lại sau mọi thứ là thô, và đi tìm cái tinh! Nhưng chính bạn là người sẽ đi tìm cái tinh. Cho nên bạn có năng lực trải nghiệm cái tinh hay không, bạn có năng lực thấm đẫm cái tinh hay không?
Nếu bạn không có – nếu mắt bạn mù và bạn không thể thấy – thế thì cho dù cái tinh xuất hiện ngay trước bạn, bạn sẽ không có khả năng thấy nó. Bạn phải luôn làm thuần khiết bản thân bạn. Bạn phải trở nên thuần khiết tới mức bạn nhận biết về cái gì đang xảy ra ngay ở trung tâm của cốt lõi bên trong nhất của bạn. Cố hiểu điều này.
Những giác quan mà chúng ta cho chúng quá nhiều kích động trở nên mệt mỏi, và vì điều này chúng ta phải cho chúng thậm chí nhiều kích động hơn, điều làm suy giảm chúng thậm chí còn nhiều hơn. Cái vòng luẩn quẩn được sinh ra. Thế thì mọi ngày vị hay cảm giác mới được cần đến, mọi ngày đàn bà mới, đàn ông mới được cần đến, mọi ngày nhà mới, xe mới được cần tới – mọi ngày cái gì đó mới được cần đến. Nhưng tính mới này có thể kéo dài được bao lâu? Trong một thời gian nó dường như là cái gì đó tươi mới, vì chúng ta đã không trải nghiệm kích động này trước đây; cho nên trong một thời gian nó dường như là tốt. Thế rồi sau một thời gian nào đó nó nữa cũng trở nên cũ. Mọi thứ đã từng mới trở nên cũ. Và giác quan càng trở nên đờ đẫn, trải nghiệm càng trở nên cũ nhanh hơn. Đó là lí do tại sao không cái gì thoả mãn; thay vì thế mọi thứ bỏ chúng ta không được thoả mãn. Cho nên cái gì là cách để hoàn thành?
Cách để hoàn thành là không qua việc chú ý tới các thứ bên ngoài nhưng thay vào đó chú ý tới năng lực bên trong của bạn để trải nghiệm. Thế thì ngay cả những vật nhỏ bé – ngay cả một số nhỏ hơn các vật – có thể cho bạn nhiều sự hoàn thành. Ngay cả không có gì bạn vẫn có thể cảm thấy phúc lạc…. Vì một điều là bạn có thể thấy là ở chỗ việc có mọi thứ không nhất thiết mang tới phúc lạc, cho nên có thể quan niệm về không cái gì vẫn mang tới phúc lạc.
Diogenes, người đã sống ở Hi Lạp và đã là một nhà tư tưởng lớn, đã từ bỏ mọi thứ. Ông ấy đã là người duy nhất ở phương Tây sống trần trụi – như Mahavira, ông ấy đã sống trần. Mọi thứ ông ấy giữ là bát ăn xin, để xin ăn và uống nước. Một hôm, trong khi đi qua một làng, ông ấy thấy một dân làng đang uống nước bằng việc khum bàn tay, cho nên ông ấy lập tức vứt bát xin ăn của mình đi. Dân làng này hỏi ông ấy, “Ông đã làm gì vậy?”
Ông ấy đáp, “Tôi chưa bao giờ biết rằng người ta có thể uống nước bằng việc khum bàn tay lại – bây giờ sao tôi phải bị thiếu niềm vui như vậy? Bát ăn xin chỉ là thứ chết, và khi tôi rót nước vào nó tôi chẳng cảm thấy gì từ nó. Khi tôi cho đầy nước vào hai bàn tay tôi, chúng cho cảm giác kết nối với nước, cái mát mẻ của nó, năng lượng cho cuộc sống của nó. Tình yêu của tôi cũng đi vào nước qua bàn tay tôi, và nó trở thành sống động. Cho nên tôi sẽ uống theo cách đó nữa.”
Lần đầu tiên Diogenes khum bàn tay và uống nước từ chúng, ông ấy bắt đầu nhảy múa! Ông ấy nói, “Tôi ngu làm sao mà dùng cái bình chết để uống nước, vì nó đã làm cho nước cũng chết. Năng lượng từ tay tôi, nhiệt từ tay tôi, không thể truyền được qua nước. Và điều này cũng xúc phạm nước.”
Đó là lí do tại sao tôi kể cho bạn sự vụ này với Diogenes – vì mọi giác quan của chúng ta đã trở nên tê bại như bát ăn xin của ông ấy. Bất kì cái gì chúng ta nhận được qua chúng đều trở thành chết. Trong khi thức ăn nằm trên đĩa nó có vẻ đẹp; giây phút nó đi vào mồm bạn nó trở thành bình thường. Mồm bạn làm nó thành bình thường. Âm nhạc trở thành trần tục khi nó đi vào tai bạn. Hoa mất cái đẹp của chúng khi được nhìn qua mắt bạn.
Chúng ta làm mọi thứ thành bình thường – trong khi mọi thứ trên thế giới là phi thường. Hoa bạn thấy trên cây không bao giờ nở trước đây. Nó là tuyệt đối mới. Không thể nào tìm ra hoa khác giống như nó trên trái đất này. Nó đã không bao giờ tồn tại trước đây, và nó sẽ không bao giờ tồn tại lần nữa trong tương lai. Mắt của chúng ta biến sự tồn tại của đoá hoa duy nhất thành cái gì đó trần tục khi chúng ta nói, “Nó trông được – chúng tôi đã thấy cả nghìn hoa hồng như thế này trước đây.” Vì hàng nghìn hoa hồng bạn đã thấy, mắt bạn đã trở thành mù và bạn không thể thấy cái đang có đó, hiện diện, ngay trước bạn. Cả nghìn đoá hồng đó có liên quan gì tới đoá hồng này?
Emerson đã viết rằng trong lúc nhìn thấy một đoá hồng, điều tới với tâm trí của ông ấy là đoá hoa này không có ý tưởng gì về sự tồn tại của cả nghìn đoá hoa khác – cả những đoá hoa vẫn còn tới tiếp lẫn những đoá hoa đã đi qua trước đây. Đoá hồng này là hiện tại, ở đây và bây giờ, cúng dường bản thân nó cho điều thiêng liêng. Nó vui vì nó không so sánh bản thân nó với bất kì đoá hoa nào khác. Nhưng khi ông ấy nhìn nó, cả nghìn đoá hoa khác mà ông ấy đã thấy len vào con đường này. Cái nhìn của ông ấy bị mờ đi, và kinh nghiệm duy nhất về đoá hoa này bị uổng phí. Ông ấy đã không cảm nhận cái đẹp của nó; các dây đàn trong lòng ông ấy không được xúc động, mà các giác quan của ông ấy cũng không được khuấy động.
Chúng ta đang sống trong một thế giới duy nhất. Điều thiêng liêng đang được biểu lộ ở đây theo nhiều cách thế khắp xung quanh chúng ta. Cái đẹp cao nhất đang xảy ra ở đây, nhạc tối thượng đang vang vọng ở đây – không có kết thúc cho điệu vũ này. Nhưng chúng ta đi qua mọi điều này dường như chúng ta điếc và mù. Không cái gì chạm tới chúng ta – chúng ta giống như những cái xác, chúng ta đã làm ra nấm mồ của các giác quan của chúng ta. Chúng ta bị bao kín bên trong chúng, bị đóng bên trong dường như chúng ta ở trong quan tài. Chúng ta chỉ đi qua cuộc sống – không cái gì chạm vào chúng ta, chúng ta không cảm và trải nghiệm cái gì. Và thế rồi chúng ta hỏi, “Phúc lạc ở đâu, tính Thượng đế ở đâu?” – và nó đang hiện diện khắp xung quanh chúng ta! Bên trong, bên ngoài, không có gì khác hơn tính Thượng đế. Và không có khoảnh khắc nào mà không là khoảnh khắc của phúc lạc. Nhưng ai đó được cần tới, người có năng lực trải nghiệm điều này. Qua việc lạm dụng các giác quan của mình, chúng ta giết chết người có thể trải nghiệm nó.
Định nghĩa của tôi về từ bỏ là khoa học về việc tận hưởng tối cao. Và duy nhất ai đó, người biết cách buông bỏ, là có khả năng trải nghiệm. Buông bỏ những điều vô nghĩa để cho bạn có thể nhận ra nghĩa; buông bỏ cảm giác để cho bạn có thể nhận biết cái tinh tế.
Có câu ngạn ngữ Trung Quốc rằng sau khi nhạc sư đã đạt tới nhạc tối cao, ông ấy đập vỡ đàn và vứt đàn đi. Điều đó là đúng. Những người đã nói điều đó phải đã nói từ việc hiểu rất sâu – vì ngay cả dây đàn cũng tạo ra kích động. Và khi ai đó đã đạt tới nhạc tối cao, ngay cả dây đàn cũng trở thành cản trở nhạc của ông ấy. Thế thì ông ấy đập vỡ nó, ném nó đi, và ông ấy bắt đầu nghe nhạc đó, cái bao giờ cũng hiện diện, cái không phải được tạo ra, cái đang vang vọng khắp quanh chúng ta – không có khoảnh khắc nào mà nó không có đó.
Nhưng chúng ta không có khả năng nghe thấy nó, cho nên chúng ta phải tạo ra nó trên nhạc cụ. Vì các giác quan đờ đẫn của mình, chúng ta phải tìm sự giúp đỡ từ dây đàn veena. Dây đàn không tạo ra nhạc, chúng chỉ tạo ra tiếng ồn, tiếng ồn được hệ thống hoá. Nhưng bởi vì chúng ta đã trở nên không nhạy cảm và không thể nghe thấy bất kì cái gì, chúng ta dồn chú ý của mình vào nhạc được tạo ra bởi dây và nhạc cụ.
Ở Nhật Bản các Thiền sư cho đệ tử của họ một cách thiền đặc biệt. Họ nói, “Thử nghe tiếng vỗ tay của một bàn tay.” Họ làm cho đệ tử thiền về điều này trong nhiều năm. Mọi người đã nghe tiếng vỗ tay của hai bàn tay vỗ vào nhau, nhưng các Thiền sư yêu cầu đệ tử của họ thiền về tiếng vỗ tay của một bàn tay… âm thanh tạo ra từ hai bàn tay là không được cần tới. Điều đó là điên toàn bộ! Một bàn tay đã bao giờ tạo ra âm thanh không? Nhưng các Thiền sư nói, “Nghe đi, và cứ liên tục nghe, và một ngày nào đó ông sẽ nghe thấy nó.”
Có âm thanh được sinh ra mà không có cọ sát. Chúng ta đã gọi nó là omkar. Trong nó, âm thanh này không được tạo ra bởi hai bàn tay, nó không được tạo ra qua bất kì va chạm nào, nó không được tạo ra từ cọ sát – nó bao giờ cũng hiện diện, nó ở trong chính bản tính của cuộc sống, nó vang vọng với cuộc sống. Nhưng với chúng ta nó đã trở thành rất tinh tế. Chúng ta chỉ nhận biết về âm thanh khi hai vật đập vào nhau. Nếu không cái gì đập vào bất kì cái gì khác, chúng ta cảm thấy dường như không cái gì đang xảy ra. Nhưng nhiều thứ đang xảy ra… một cách im lặng.
Những thứ sâu nhất trong cuộc sống xảy ra trong im lặng hoàn toàn. Hạt mầm được nứt ra dưới đất… và không có âm thanh. Cây đang mọc lên… không có âm thanh. Sao di chuyển… không có âm thanh. Mặt trời mọc… không có tiếng gầm. Trong cõi tinh tế, rất tinh của sự tồn tại, mọi thứ là im lặng. Im lặng này có nhạc riêng của nó, nhưng để trải nghiệm điều đó các giác quan của chúng ta phải được làm tinh tế lên.
Giết sạch ham muốn về cảm giác.
Học từ cảm giác …
Học cái gì? Không giết các giác quan, nhưng thay vì thế để chúng đi tới sống, để chúng trở nên nhạy cảm hơn. Điều thiêng liêng có thể được trải nghiệm qua bất kì giác quan nào trong các giác quan nếu giác quan đó có năng lực về thực nghiệm thuần khiết nhất. Và thế thì có thể nếm trải ngay cả thực tại tối thượng, nếm trải tính Thượng đế.
Nếm trải tính Thượng đế có thể dường như là ngớ ngẩn. Bạn sẽ nói, “Thầy đang nói về cái gì vậy?” Chúng ta bao giờ cũng xác nhận rằng Thượng đế có thể được thấy, nhưng điều đó không ngụ ý rằng tính Thượng đế cũng không thể được nếm trải. Lí do mà chúng ta nói về thấy Thượng đế là ở chỗ đa số người tìm kiếm đã tìm tính Thượng đế sau khi làm thuần khiết năng lực thấy của họ – đó là lí do duy nhất. Họ đã nói về thấy Thượng đế vì họ đã tìm tính Thượng đế qua việc làm thuần khiết cái nhìn của họ. Ở Ấn Độ, chúng ta đã gọi việc nhận ra tối thượng của việc tìm kiếm là darshan, việc thấy. Nhưng điều này là vì mắt – người có xu hướng nhìn.
Đây không phải chỉ là trường hợp ở Ấn Độ, mà là ở khắp toàn thế giới. Ở phương Tây họ cũng gọi ai đó đã trải nghiệm việc nhận ra là “người thấy,” người nhìn thấy. Nhưng tại sao? Không ai gọi người đó là người nếm trải, không ai gọi người đó là người nghe, không ai nói về hương thơm của thực tại tối thượng. Nếu bạn thường nói về “thấy” thực tại tối thượng, mọi điều này sẽ có vẻ kì lạ với bạn. Nhưng nếu mắt có thể thấy nó, thế thì tại sao chúng ta phải không ngửi thực tại tối thượng? Nếu chúng ta cảm thấy không có vấn đề gì với ý tưởng về việc thấy thực tại tối thượng, thế thì vấn đề là gì nếu tôi nói về vị của nó? Lí do duy nhất là ở chỗ mọi giác quan khác của người đã bị làm cùn nhụt nhanh hơn thị giác.
Khả năng thấy là giác quan linh động nhất trong thân thể con người. Hiểu điều đó như thế này: mắt là phần vật chất ít nhất của thân thể, nó là thanh khiết. Và đó là lí do tại sao, khi chúng ta nhìn vào trong mắt của ai đó, chúng ta có thể thấy xuyên suốt người đó. Đó là lí do tại sao người điếc không mất quá nhiều, nhưng người mù thì mất nhiều. Với việc mất thị lực, tám mươi phần trăm kinh nghiệm của người ta dừng lại. Mọi giác quan khác được gắn lại với nhau chỉ cho chúng ta hai mươi phần trăm kinh nghiệm của chúng ta, trong khi tám mươi phần trăm kinh nghiệm của chúng ta tới qua mắt. Đó là lí do tại sao bạn không thương hại người điếc nhiều như bạn thương hại người mù. Lí do là ở chỗ người đó mất nhiều thế – với việc mất thị lực, người đó mất đi tám mươi phần trăm của mọi kinh nghiệm. Đó là lí do tại sao, được hướng theo thị giác, chúng ta nói, “việc thấy là thực tại tối thượng.”
Nhưng điều này là không nhất thiết. Nếu bạn có thể làm thuần khiết vị giác của bạn, bạn cũng sẽ biết vị của thực tại tối thượng; nếu bạn có thể làm thuần khiết xúc giác của bạn, bạn cũng có thể trải nghiệm cái chạm của thực tại tối thượng. Nếu bạn làm thuần khiết bất kì giác quan nào, bạn có thể nhận ra thực tại tối thượng qua nó. Nếu bạn có thể làm thuần khiết mọi giác quan của bạn, thực tại tối thượng rót vào bạn từ mọi nơi.
Thiền là việc làm thuần khiết các giác quan. Và lời kinh về làm thuần khiết các giác quan nói:
Giết sạch ham muốn về cảm giác.
Học từ cảm giác và quan sát nó…
Chúng ta có thể quan sát cái gì? – rằng kích thích càng lớn, các giác quan càng chết. Kích thích càng ít, chúng càng trở nên sống động, tỉnh táo và thức tỉnh hơn.
…vì chỉ như vậy ông có thể bắt đầu khoa học về tự biết mình,
và đặt chân ông lên bậc đầu tiên của thang.
Điều chúng ta muốn trải nghiệm bị ẩn kín bên trong, và việc tìm cảm giác là ở bên ngoài. Cho nên các kích thích giác quan của chúng ta càng lớn, chúng ta càng đi xa hơn khỏi bản thân chúng ta. Chính điều kì lạ là người đã hạ xuống mặt trăng nhưng người không bận tâm chút nào về việc hạ xuống bên trong bản thân mình. Đi lên mặt trăng – điều đó nữa là việc tìm cảm giác. Nhưng dù nó có thể là bất kì kiểu cảm giác nào…
Ham muốn hạ xuống mặt trăng là rất cổ. Từ khi người đã ở đây, người đã có tham vọng lên tới mặt trăng. Ngay cả đứa trẻ nhỏ cũng cố với tới mặt trăng. Từ thời xa xưa người đã từng nghĩ về lên tới mặt trăng. Nhưng bạn có biết cái gì đã xảy ra? Khi người đầu tiên hạ xuống mặt trăng đã có kích động lớn trên khắp thế giới – đặc biệt ở Mĩ, vì điều đó đã là người của họ hạ xuống mặt trăng, cho nên thậm chí đã có nhiều kích động hơn. Mọi người dán mắt vào ti vi! Nhưng sau hai giờ kích động này đã chết dần. Người đã hạ xuống mặt trăng – và mọi người tắt ti vi. Thế rồi việc thường ngày của họ, công việc hàng ngày của họ lại bắt đầu. Tin tức là nóng hổi trong hai mươi bốn giờ, và thế rồi nó đi tới kết thúc! Điều đã gây kích động cho người trong hàng nghìn năm đã kết thúc trong vòng hai giờ. Người đã lên tới mặt trăng – bây giờ thì cái gì nữa? Trong một khoảnh khắc đã dường như một biến cố lớn đã xảy ra; thế rồi mọi thứ đã trở nên bình thường, thế giới tiếp tục cách thức của nó. Cuộc hành trình lâu dài tới chiến thắng, cuộc hành trình đã được mơ ước của nhiều thời đại thế – ngay cả điều đó trở thành cũ trong hai giờ!
Tâm trí người biến mọi thứ thành cũ. Và không thành vấn đề chúng ta đi xa thế nào… Chúng ta càng đi xa hơn, sự việc càng trở nên khó hơn để trải nghiệm cái ở bên trong.
Bài học thứ nhất của khoa học về tự biết bắt đầu với trải nghiệm về các giác quan này: nếu bạn không đi tìm cảm giác, bạn tới gần hơn với bản thân bạn. Nếu bạn không đi tìm cái ở xa, bạn sẽ có khả năng biết cái ở gần.
Từ “Tiếng nói của im lặng”, Ch.4 Ham muốn về cảm giác
