Thầy ngồi cùng với đệ tử; vài người đi theo tới trong phòng gặp gỡ.
El-Shah yêu cầu từng người trong họ, từng người một, nói tại sao người đó đã ở đó.
Đó là việc trình diễn cho các đệ tử. Ông ấy đã bày ra cái gì đó cho các đệ tử, và các thầy Sufi bao giờ cũng làm điều này – họ trình diễn mọi thứ. Họ không tin trực tiếp vào giáo huấn, họ tạo ra tình huống và họ trình diễn.
Các đệ tử theo dõi. Thầy hỏi từng người đi theo, tại sao họ đã ở đó, cái gì đã đưa họ tới ở đó, lí do gì, thôi thúc gì, tìm kiếm gì.
Người thứ nhất nói: “Thầy là người vĩ đại nhất trên thế gian.” Đó là lí do tại sao tôi ở đây.
Làm sao bạn biết người này Bahauddin là người vĩ đại nhất trên thế gian? Bạn có tiêu chí gì? Hòn đã thử nào? Ai là vĩ đại? Và ai là vĩ đại nhất? Và làm sao bạn đi tới kết luận này?
El-Shah nói, Ta đã cho anh ta ma dược khi anh ta ốm, cho nên anh ta nghĩ ta là người vĩ đại nhất trên thế gian.
Đó là lí do, tiêu chí, hòn đá thử: anh ta bị ốm và ta đã cho anh ta thuốc nào đó có tác dụng, cho nên ta là người vĩ đại nhất trên thế gian. Và nếu ma dược mà không chữa được, anh ta chắc đã không nhìn ta lần nữa. Thế thì chắc anh ta đã tìm người khác nào đó, người vĩ đại nhất trên thế gian có ma dược có tác dụng.
Cách bạn phán xét đấy! Bằng những điều nhỏ nhặt thế! Ốm và thuốc. Cho dù bạn được chữa khỏi, việc ở gần Bahaudin cũng chẳng có ý nghĩa gì mấy. Điều chắc tốt hơn là bạn đi tới bác sĩ hay bác sĩ trị liệu.
Nhiều người tới tôi vì ốm bệnh. Họ đã thử nhiều bác sĩ, bác sĩ trị liệu, “liệu pháp” này nọ; họ đã thử nhiều thứ và chẳng cái gì xảy ra. Thế rồi họ tới, thế rồi họ nói về Thượng đế. Và tôi có thể thấy họ chẳng quan tâm chút nào tới Thượng đế; họ ốm, về thể chất, về tâm trí, và họ đang đi tìm phép màu, thuốc màu nào đó. Họ nói về thiền, họ nói về Thượng đế, họ thậm chí sẵn sàng nhận tính sannyas, nhưng việc tìm kiếm của họ là sai. Họ không nên ở gần tôi, họ nên tới bác sĩ trị liệu, vì họ thậm chí không nhận biết về thôi thúc tâm linh trong họ. Đó là cái gì đó thể chất, hay cái gì đó tâm trí – cái là như nhau, vì tâm trí và thân thể của bạn không phải là hai thứ. Chúng là hai cực của cùng một hiện tượng.
Và cho dù bạn được chữa, không cái gì được chữa trong bạn. Cho dù bạn có thân thể mạnh khoẻ điều đó không tạo ra khác biệt cho trưởng thành bên trong của bạn. Có thể, việc bạn mạnh khoẻ không thể chứng tỏ là phúc lành. Nó thậm chí chứng tỏ là tai ương cho bạn.
Tôi nhớ tới một giai thoại trong đời Jesus. Nó không được kể trong các sách Ki tô giáo, nó không có trong Kinh Thánh, nhưng người Sufi có câu chuyện đó về Jesus.
Chuyện là ở chỗ có lần Jesus vào một thị trấn nhỏ. Ông ấy thấy một người đang đuổi theo một gái mãi dâm, hoàn toàn bị thu hút, bị thôi miên. Jesus chặn người này lại và hỏi, “Ông làm gì vậy? Sao ông phí hoài đời ông vào những chuyện ngu xuẩn thế?”
Người này nhìn Jesus và nói, “Ông không nhận ra tôi sao, thưa ngài, nhưng tôi nhận ra ông – làm sao tôi có thể quên ông được? Tôi đã bị mù và ông đã chạm vào mắt tôi, và giờ tôi có thể thấy. Nhưng tôi có thể làm gì tốt hơn với mắt tôi, cái bị hút hồn bởi thân thể đẹp? Tôi có thể làm gì với mắt tôi hơn là ấp ủ hình bóng đẹp! Cái gì khác có đó để mà thấy? Và tôi đã bị mù, thưa ngài, và ông vĩ đại thế, ông đã ban phúc lành cho tôi. Giờ tôi có thể thấy và tận hưởng.”
Jesus cảm thấy rất buồn vì ông ấy không bao giờ nghĩ được rằng mắt có thể trở thành tai hoạ. Nhưng như người này vậy, như bạn vậy, bạn sẽ biến mọi phúc lành thành tai ương.
Ông ấy đi vào thị trấn, ông ấy thấy người khác hoàn toàn say, nằm trong cống, kêu khóc và la hét. Ông ấy tới gần người này và hỏi, “Ông làm gì vậy? Sao ông phí hoài đời ông như kẻ say vậy? Cuộc sống này là cơ hội lớn để biết và nhận ra điều thiêng liêng. Chỉ có một kiếp sống thôi – và một khi nó bị bỏ lỡ, là bị bỏ lỡ mãi mãi! Và thời gian không bao giờ quay lại, ông không thể đòi nó lần nữa. Thức tỉnh đi!”
Nghe điều này, người say mở mắt ra và nói, “Trời đất, ông đã quên tôi rồi sao? Tôi bị ốm và tôi đã nằm liệt giường trong mười năm, thế rồi ông chạm vào tôi và ông đã chữa lành cho tôi. Giờ tôi mạnh khoẻ. Nhưng người ta có thể làm gì khác với thân thể? Tôi tận hưởng! Ăn, uống và vui vẻ! Tôi tuân theo qui tắc đó. Và giờ tôi mạnh khoẻ vì ông. Ông vĩ đại thế!”
Jesus trở nên rất buồn. Ông ấy chưa bao giờ hình dung rằng mạnh khoẻ có thẻ bị biến thành tai hoạ. Ông ấy quay lưng. Ông ấy buồn tới mức ông ấy không muốn đi vào thị trấn.
Khi ông ấy sắp đi ra khỏi thị trấn ông ấy thấy một người đang cố treo cổ mình lên cây, để tự tử. Jesus tới ông ta đúng lúc, ngăn người này lại và nói, “Ông làm gì vậy? Cuộc sống là quí giá, mọi khoảnh khắc duy nhất của nó – và Thượng đế đã cho ông món quà như vậy, và ông đang phá huỷ nó! Ông làm gì thế?”
Người này nhìn Jesus và nói, “Nếu tôi không quên, ông là cùng người đã tạo ra phiền phức này. Tôi đã chết rồi. Ông chạm vào tôi và ông làm tôi sống lại. Giờ tôi có thể làm cái gì? Cuộc sống là vô nghĩa. Và tôi phải nói với ông – đừng chạm vào tôi lần nữa. Thế là đủ rồi. Tôi chết và ông đã hồi sinh tôi, nhưng đừng làm điều này cho bất kì người nào khác! Tôi chán ngán với sống và chết là phúc lành, và ông đã hồi sinh tôi, và trong ba năm liên tục tôi lại phải chịu khổ. Giờ tôi định tự tử – xin ông đi khỏi đây! Ai biết, ông có thể chạm vào tôi lần nữa.”
Không, mạnh khoẻ, sự sống, sức mạnh, tuổi trẻ – mọi thứ bạn đều biến thành tai hoạ, vì mọi thứ phụ thuộc vào ý thức của bạn. Có những người đã biến ốm bệnh của họ thành phúc lành, người đã biến sự mù của họ thành cái nhìn sâu bên trong, người đã biến chết của họ thành sự sống mới. Điều đó là tuỳ.
Bahauddin nói: Ta đã cho anh ta ma dược khi anh ta ốm, cho nên anh ta nghĩ ta là người vĩ đại nhất trên thế gian.
Và đó là lí do tại sao anh ta ở đây. Không phải vì ta, không phải vì bất kì việc tìm kiếm bên trong nào, nhưng vì ma dược mà ta đã cho anh ta. Thực ra, ta chẳng vĩ đại, ma dược mới là vĩ đại. Và anh ta luẩn quẩn quanh ta chỉ để phòng trường hợp anh ta ốm lần nữa – ta có thể cho anh ta ma dược, thuốc. Ta chẳng hơn điều dưỡng viên với anh ta.
Và phí hoài làm sao! Một Bahauddin, và bạn làm phí hoài ông ấy. Và cơ hội mà ông ấy cho bạn – bạn làm phí hoài cơ hội đó, và bạn coi ông ấy như điều dưỡng viên.
Nhưng nhiều người trên thế giới đi tới các thánh nhân và hiền nhân cứ tưởng rằng họ có thể làm các phép màu. Đây là những người sai. Đó là lí do tại sao tôi nói nếu bạn muốn thấy nhân loại sai, phân loại thứ nhất, phần chính của nhân loại, bạn nên đi tới Satya Sai Baba. Ở đó bạn sẽ thấy đủ mọi loại người sai quanh ông ta. Bất kì khi nào có ai đó đang làm phép màu – điều đó có thể không phải là phép màu, nó có thể chỉ là thủ đoạn ma thuật, nhưng nếu ai đó đang làm “phép màu” người sai lập tức bị hấp dẫn. Đám đông lớn chạy theo. Và tất cả họ đều nghĩ rằng họ là những người tìm kiếm tâm linh. Họ đang đi tìm mạnh khoẻ, tìm tiền, tìm cái gì đó trần tục.
Nếu bạn ở đây vì cái gì đó trần tục, bạn đang ở gần người sai, vì tôi sẽ không làm bất kì phép màu nào, vì đó là cách thu hút người sai. Tôi sẽ không chữa lành bạn đâu. Tôi sẽ không làm bất kì cái gì vì bất kì lí do sai nào.
Người thứ hai nói: “Cuộc sống tâm linh của tôi đã mở ra từ khi tôi được phép tới thăm thầy.”
El-Shah nói,“Anh ta đã không chắc chắn và không thoải mái và chẳng ai nghe anh ta. Ta đã ngồi cùng anh ta, và sự thanh thản xảy ra được anh ta gọi là cuộc sống tâm linh.”
Đây là điều toàn thể phân tâm học ở phương Tây tất cả là gì. Nhà phân tâm không làm bất kì cái gì chút nào, đặc biệt là nhà phân tâm theo Freud, ngành chính thống. Ông ấy đơn giản nghe. Bệnh nhân nằm trên tràng kỉ, thoải mái, và nhà phân tâm ngồi và nghe, còn bệnh nhân được phép nói bất kì cái gì mình thích, đi vào liên tưởng tự do. Bất kì ý nghĩ nào tới người đó được phép diễn đạt chúng. Sau phiên một giờ người ta cảm thấy thanh thản nào đó.
Đó là thanh thản tới chỉ bằng việc nói. Và thế rồi nếu bạn liên tục tới trong ba hay bốn hay năm năm làm phân tâm, điều đó tốn nhiều tiền. Điều đó nữa cũng giúp đỡ, điều đó nữa cũng làm cho bạn lặng dần lại. Bất kì khi nào một thuốc đắt được cấp cho bạn, nó có tác dụng tốt hơn là thuốc rẻ. Thuốc rẻ hơn có thể đã là tốt hơn, nhưng điều đó không thành vấn đề. Chi phí mới thành vấn đề. Khi bạn trả tiền cho cái gì đó bạn phải cảm thấy thoải mái; bằng không bạn sẽ có vẻ ngu với bản thân bạn. Năm năm làm phân tâm, hàng nghìn đô la phải trả ra – tất nhiên người ta cảm thấy thoải mái! Bằng không bạn sẽ có vẻ ngu. Mọi người sẽ cười: “Thế thì anh đang làm gì ở đây?” Cho nên người ta trở nên rất hãnh diện.
Nhưng việc nói giúp ích. Đó là việc tẩy rửa, tâm trí liên tục phun mọi thứ. Khi bạn liên tục nói chúng lặp đi lặp lại mãi, chúng được xả ra, chúng bay hơi khỏi tâm trí. Và ai đó nghe, đó là toàn thể bí mật kinh doanh của phân tâm học: ai đó nghe. Trong thế giới, trong cuộc sống ai nghe ai? Chẳng ai chú ý tới điều bạn đang nói. Thực ra, người khác đang đợi bạn dừng lại để người đó có thể nói cái gì đó.
Tôi đã nghe, có lần chuyện xảy ra: Có một cuộc họp trong toà thị chính, và diễn giả cứ nói mãi – một chính khách già – và ông ta không chịu dừng lại. Mọi người dần dần rời khỏi phòng. Duy nhất Mulla Nasruddin còn lại, duy nhất một người. Diễn giả rất sung sướng và ông ta cám ơn Nasruddin: “Tôi không bao giờ nghĩ rằng ông yêu tôi nhiều thế, hay ông yêu các ý tưởng của tôi nhiều thế, hay ông khen ngợi triết lí của tôi thế.”
Nasruddin nói, “Xin ông đừng hiểu lầm tôi. Tôi là diễn giả tiếp sau – tôi đang đợi cho ông dừng lại!”
Nhưng điều này xảy ra mọi ngày. Bất kì khi nào bạn nói chuyện với ai đó bạn đều quan tâm tới việc nói của bạn. Nó là việc tẩy rửa. Nó giúp đỡ; nó giúp bạn trầm tĩnh một chút khỏi căng thẳng và lo âu của bạn. Bạn đã nói về chúng, bạn trở nên nhận biết chút ít về chúng, chúng không phải là gánh nặng nhiều thế. Bạn có thể chấp nhận chúng.
Nhưng người kia không nghe vì anh ta đang trong cùng thuyền. Anh ta có lo âu riêng của anh ta. Làm sao anh ta có thể nghe các lời của bạn được? Vì nếu anh ta thực sự nghe các lời của bạn, anh ta đang thu thập lo âu của bạn nữa. Cho nên anh ta nghe với tâm trí đóng. Lời nói của bạn đi vào tai này, và đi ra khỏi tai kia. Sự việc phải là như vậy; bằng không lo âu của bạn sẽ tích luỹ trong tâm trí. Và lo âu chờ đợi cơ hội, khi nào bạn dừng lại, để cho nó có thể bắt đầu.
Tôi đã nghe nói rằng có lần chuyện xảy ra trong nhà thương điên: Một nhà phân tâm quan sát hai người điên qua lỗ khoá. Ông ấy không muốn làm phiền họ và họ đang nói chuyện sôi nổi. Cả hai đều là giáo sư đại học. Các giáo sư thường dễ trở nên điên. Chính cuộc nói chuyện của họ là nghề điên. Họ giải quyết trong ý nghĩ, họ giải quyết trong việc nghĩ và khi các ý nghĩ trở nên quá nhiều, điên xảy ra.
Hai giáo sư này đang nói chuyện và nhà phân tâm đang nhìn từ lỗ khoá. Ông ấy ngạc nhiên về chỉ một điều. Họ nói điều vô nghĩa; chẳng cái gì liên quan, nhất quán, thậm chí không một câu nào liên quan tới câu khác. Người này nói về cái gì đó và người kia nói về cái gì đó khác toàn bộ, việc nói của họ không liên quan gì. Điều đó thì không ngạc nhiên gì, đó là cách người điên là vậy. Sự kiện đáng ngạc nhiên là thế này: khi người này nói người kia sẽ nghe. Khi anh ta dừng lại, người kia sẽ bắt đầu, nhưng người kia sẽ bắt đầu mà chẳng có quan hệ chút nào với việc nói của người thứ nhất; anh ta sẽ bắt đầu từ đâu đó của riêng anh ta, từ trời xanh.
Điều này tiếp diễn. Thế rồi nhà phân tâm gõ cửa. Họ mở cửa. Ông ấy nói, “Tôi rất ngạc nhiên về một điều, và đã trở nên rất tò mò để biết: tại sao, khi người này nói người kia dừng nói? Và các ông đang nói về những điều không liên quan thế – người này nói về đất, người kia nói về trời, chúng không liên quan chút nào – thế thì tại sao các ông dừng lại khi người kia nói?”
Cả ai cùng cười và họ nói, “Ông nghĩ chúng tôi không biết luật hội thoại à?” Đây là luật hội thoại: đơn giản là ông nói, thế thì người kia dừng lại; khi người kia bắt đầu nói, ông dừng lại. Đây là cách xử sự lịch sự. Nhưng bạn có quan hệ với việc nói bên trong của bạn, người kia có quan hệ với việc nói bên trong của người kia. Bạn lại gần hơn, nhưng bạn vẫn còn song song. Đối thoại là không thể được. Đối thoại chỉ xảy ra khi bạn thực sự lắng nghe người kia, và trong khi người kia đang nói, bạn hoàn toàn im lặng. Chỉ thế thì đối thoại mới là có thể. Khi người kia đang nói và bạn đang nói bên trong bản thân bạn, việc nói bên trong của bạn vẫn tiếp tục, làm sao đối thoại là có thể được? Đây là hai đường song song, như đường ray xe hoả, các đường song song chạy hàng nghìn năm, chẳng gặp gỡ ở đâu cả.
Mọi người cần tẩy rửa tâm trí họ để tống mọi thứ ra. Nhưng bây giờ trong thế giới bận rộn, đặc biệt ở phương Tây, không ai có đó để nghe; do đó mới có phân tâm học. Người nghe chuyên nghiệp – bạn trả tiền cho ông ta chỉ để ông ta nghe bạn. Điều đó giúp đỡ. Phân tâm học không là gì ngoài việc nghe chuyên nghiệp.
Bạn chú ý vì bạn được trả tiền. Dù chán thế nào bạn vẫn nghe với bộ mặt mỉm cười, bạn bầy tỏ sự quan tâm, bạn chú ý. Bản ngã của bệnh nhân được an ủi. Ai đó đang nghe và không phải là ai đó bình thường – một Freud, một Jung, một người rất ngoại lệ, phi thường – nổi tiếng, vĩ đại, được biết tới trên khắp thế giới. Nhà phân tâm càng vĩ đại – tôi ngụ ý vĩ đại hơn theo nghĩa được biết tới nhiều hơn – ông ta càng giúp đỡ cho bệnh nhân nhiều hơn, vì bệnh nhân cảm thấy được được hài lòng thế. Ai đó chú ý nhiều thế – ông ấy là quan trọng thế! Ngay cả một Freud cũng nghe chăm chú thế.
Tôi nghe nói rằng một nhà phân tâm trẻ hỏi thầy giáo của mình, một ông già, “Điều này thực sự đáng ngạc nhiên. Tôi phát chán và mệt sau hai hay ba bệnh nhân vì họ nói vô nghĩa thế, và tôi phải nghe và tôi không thể làm được bất kì cái gì, tôi không thể thoát được. Tôi phải chăm chú, tôi phải bầy tỏ sự quan tâm.
Tôi phát chán và mệt thế sau ba bệnh nhân – nhưng thầy thực kì diệu. Thầy làm điều đó cả ngày từ sáng tới tối, và tôi không bao giờ thấy thầy mệt.”
Ông già cười và nói, “Ai nghe? Đó chỉ là bộ mặt thôi. Giờ ta đã trở thành chuyên gia trong việc biểu lộ sự chú ý tới điều đó, mỉm cười mà không mỉm cười, để tai nghe mà không nghe chút nào. Ai nghe?”
Nhưng điều đó không phải là vấn đề, liệu người kia có nghe hay không nghe. Nếu người đó biểu lộ sự quan tâm, thế là đủ. Bệnh nhân cảm thấy thoải mái. Người đó liên tục phun ra rác rưởi, đồ đồng nát, nhưng dầu vậy với tâm trí mục ruỗng của người đó, ai đó đang chú ý dường như cái gì đó rất quí giá đang được nói. Bản ngã cảm thấy hài lòng.
Tôi thấy điều đó xảy ra mọi ngày. Có những người tới tôi, chẳng biết gì từ tôi, họ tới tôi chỉ để kể cho tôi cái gì đó, và một khi họ được hâm nóng qua việc nói họ quên mất điều họ đang nói và tại sao họ nói. Họ cứ nói tràng giang đại hải; khó mà dừng họ lại. Và họ cảm thấy rất thoải mái….
Có lần một người tới tôi, và anh ta hỏi trong nhiều ngày, nói anh ta muốn tới vì anh ta có những vấn đề nào đó và anh ta cảm thấy chỉ tôi có thể giải được những vấn đề đó – không ai khác có thể giải chúng cho nên anh ta phải tới và tôi phải cho anh ta thời gian.
Tôi đã cho anh ta thời gian; anh ta tới. Trong một giờ anh ta đã không nói bất kì cái gì về vấn đề của anh ta. Và tôi đã cho anh ta trọn một giờ. Anh ta nói và nói về những thứ vô nghĩa, về vợ và con anh ta, và thế này và thế nọ, và về công việc của anh ta. Sau một giờ – và tôi không có cách nào để nói bất kì cái gì, anh ta thậm chí không cho tôi một kẽ hở nhỏ để nói có hay không, tôi đơn giản gật đầu… sau một giờ anh ta cám ơn tôi, anh ta rất biết ơn. Anh ta chạm chân tôi và nói, “Thầy là người kì diệu thế, thầy đã nói cho tôi nhiều điều hay thế” – và tôi đã không nói lấy một lời! – “và thầy đã giải quyết mọi vấn đề của tôi.” Anh ta đã không nói về bất kì vấn đề nào và tôi đã không giải bất kì vấn đề nào!
Nhưng điều đó không phải là vấn đề. Tôi đã nghe, tôi đã gật đầu, tôi đã biểu lộ sự quan tâm, và anh ta cảm thấy hoàn toàn được thoả mãn. Đó mới là vấn đề. Anh ta cần ai đó, người nào đó mà anh ta nghĩ là rất vĩ đại, người chú ý tới anh ta.
Bahauddin nói, “Anh ta đã không chắc chắn và không thoải mái và chẳng ai nghe anh ta. Ta đã ngồi cùng anh ta, và sự thanh thản xảy ra được anh ta gọi là cuộc sống tâm linh.”
Điều đó không là gì cả. Nó chỉ là làm vừa lòng bản ngã. Và người này đang nói, “Cuộc sống tâm linh của tôi đã mở ra từ khi tôi được phép tới thăm thầy.”
Từ “Y như vậy”, Ch.2 Tại sao ông đã tới?
