Salih ở Qazwin dạy các đệ tử của ông ấy: bất kì ai liên tục gõ cửa, cửa sẽ được mở cho người đó.
Rabiya, một hôm nghe thấy ông ấy, đã nói: Ông sẽ nói trong bao lâu, thì cửa sẽ được mở? Cửa có bao giờ đóng đâu.
Đó là cái gì đó hiếm hoi trong lịch sử của người Sufi, giai thoại nhỏ này. Nó là hiếm vì cả hai đều đã chứng ngộ: Salih, một thầy theo quyền riêng của ông ấy, và Rabiya, một người đàn bà hiếm hoi, rất hiếm hoi, vì rất ít đàn bà đã trở nên chứng ngộ. Rabiya là một trong số họ. Cả hai đều là các thầy đã chứng ngộ. Không ai có thể sai, cả hai phải là đúng, nhưng họ mâu thuẫn lẫn nhau.
Nghe lại này. Salih đã dạy cho đệ tử của ông ấy: bất kì ai liên tục gõ cửa, cửa sẽ được mở cho người đó. Ông ấy nói, “Cứ liên tục gõ cửa đi. Và phải liên tục – không ngừng nghỉ!” Cửa phải được gõ liên tục. Hệt như Jesus nói: Gõ cửa và cửa sẽ được mở cho ông; hỏi xin và điều đó sẽ được cho, Salih thường nói liên tục: Gõ cửa và liên tục gõ cửa! Không ngừng nghỉ. Không nghỉ ngày lễ, vì không ai biết khi nào cửa sẽ mở – ông cứ liên tục gõ cửa đi! Và không ai biết cần phải gõ cửa bao nhiêu là đủ – cho nên cứ liên tục gõ cửa. Đến điểm nào đó, ở độ nào đó, cửa mở.
Salih không thể sai. Nhưng Rabiya, một hôm nghe thấy ông ấy, đã nói: Ông sẽ nói trong bao lâu, thì cửa sẽ được mở? Cả đời mình ông đã từng nói: Nó sẽ được mở, nó sẽ được mở. Liên tục gõ cửa đi. Và tôi nói với ông, Rabiya nói: Cửa có bao giờ đóng đâu. Ngu làm sao mà nói: Gõ cửa đi! Cửa đã mở rồi – vào đi!
Vấn đề là ở chỗ cả hai phải là đúng. Giá mà Salih là người của am tường, uyên bác, chắc đã không có vấn đề gì. Giai thoại này chắc sẽ là đơn giản. Ông ấy chắc đã không biết, ông ấy không nhận biết về điều ông ấy đang nói. Ông ấy phải đã đọc trong kinh sách, phải đã bắt gặp lời nói của Jesus: Gõ cửa, và cửa sẽ mở cho ông. Nếu như ông ấy là người am tường, học giả, chắc đã không có vấn đề gì: tất nhiên, Rabiya phải là đúng. Nhưng vấn đề là, bản thân Salih là vị phật! Người này Salih là chứng ngộ như Rabiya – ông ấy không thể sai. Và tất nhiên không có khả năng nào cho Rabiya là sai. Rabiya phải là đúng, và Salih phải là đúng. Đó mới là thách đố.
Người Sufi đã từng nghĩ về điều này, làm sao giải được nó. Câu chuyện bao giờ cũng dễ dàng nếu một người chưa đạt tới; bạn có thể quyết định – người đó sai. Cùng kiểu vấn đề đã tồn tại trong toàn thể lịch sử của người. Mahavira mâu thuẫn với Phật, Phật mâu thuẫn với Mahavira, và vấn đề là, cả hai phải là đúng. Vài người không thể đi sâu để quyết định rằng chỉ một người có thể đúng. Vài người đã quyết định rằng Mahavira là đúng – họ đã trở thành người Jaina. Vài người đã quyết định rằng duy nhất Phật có thể là đúng, Mahavira phải là sai – họ đã trở thành Phật tử. Và tôi nói với bạn, hai người đó, hai anh chàng đó, Mahavira và Phật, họ cả hai là đúng; khác đi là không thể được.
Thế thì chúng ta phải đi sâu hơn. Câu chuyện này không thể được giải quyết dễ dàng thế và trên bề mặt. Khi Salih nói, bất kì ai liên tục gõ cửa, cửa sẽ được mở cho người đó, ông ấy không nói bất kì cái gì về cửa, liệu nó đóng hay mở. Ông ấy không nói bất kì cái gì về cửa, ông ấy đang nói cái gì đó về người tìm kiếm: Cứ gõ cửa liên tục đi. Vấn đề không phải về cửa; cửa không được tham chiếu tới chút nào, cửa không trong hoàn cảnh. Hình thái là khác, nhấn mạnh là khác. Nhấn mạnh là vào người tìm kiếm.
Salih quan tâm tới đệ tử này. Ông ấy nói, “Liên tục gõ cửa đi. Làm mọi nỗ lực, gõ cửa liên tục.” Khi ông ấy nói điều này cho đệ tử này, “Làm nỗ lực, liên tục gõ cửa,” vấn đề không phải là cửa mở cho anh ta; bằng việc gõ liên tục đệ tử này sẽ mở. Cửa không phải là vấn đề hướng tới. Salih không quan tâm tới điều đó. Ông ấy đang nói, “Ông cứ liên tục gõ cửa đi!” – vì nếu ông liên tục gõ cửa, ông sẽ mở; bằng không ông sẽ vẫn còn bị đóng. Salih cũng biết cửa không bao giờ bị đóng. Nó mở, nhưng ông bị đóng.
Và giá như cửa đã bị đóng, ngay cả thế, Salih chắc đã mở nó ra cho bạn. Điều đó chắc sẽ là dễ dàng! Salih chắc đã mở cửa và đứng ở bậu của, và cho phép mọi người muốn đi vào. Vấn đề không phải là cửa, vấn đề là con người của bạn. Mắt bạn bị nhắm, ý thức của bạn bị đóng, con người của bạn bị đóng, và chừng nào bạn chưa gõ cửa liên tục, bạn sẽ không mở cửa. Và cửa không phải là cái gì đó bên ngoài; bạn là cửa, và bạn là người phải đi vào nó.
Tất nhiên, Salih là đúng. Nhưng phát biểu của ông ấy không là về cửa, phát biểu của ông ấy là về đệ tử này, người tìm kiếm, người đang trên đường.
Đây là cách Patanjali nói. Patanjali giống như Salih, liên tục nghĩ về đệ tử, về người tìm kiếm, liên tục nghĩ về những người còn bị đóng, mù. Họ không hiểu ngôn ngữ của việc đạt tới chung cuộc. Salih có từ bi hơn, và ông ấy biết rằng cửa đang mở, nó không bao giờ bị đóng.
Bạn bao giờ cũng ở trong vườn Eden; Adam chưa bao giờ bị đuổi ra. Anh ta có thể bị thôi miên, và gợi ý có thể đã được trao cho anh ta là bị đuổi ra, để cho anh ta nghĩ rằng anh ta đã bị đuổi rồi; nhưng anh ta không bao giờ bị đuổi ra. Anh ta có thể bị đuổi đi đâu? Cái toàn thể là vườn Eden rồi. Dù anh ta ở bất kì đâu, anh ta vẫn ở trong vườn.
Bạn không thể ở bên ngoài Thượng đế, dù bạn ở bất kì chỗ nào. Bạn có thể là kẻ trộm, kẻ giết người, kẻ cướp, điều đó không tạo ra khác biệt, bạn ở trong Thượng đế. Khi bạn cướp, Thượng đế cướp qua bạn. Khi bạn cướp, Thượng đế bị bạn cướp. Khi bạn giết người, Thượng đế bị giết. Và khi bạn giết người, Thượng đế đang giết người. Bạn không thể ở ngoài. Bạn có thể nghĩ bạn ở ngoài, điều đó có thể là ý tưởng của bạn, nhưng ý tưởng đó làm khép mắt bạn lại, không khép cánh cửa.
Từng cá nhân phải mở lòng riêng của mình. Đó là lí do tại sao Salih nói, “Cứ liên tục gõ cửa đi; không kì nghỉ nào là được phép, không nghỉ ngơi. Không lười biếng, vì nếu ông làm việc trong vài ngày và thế rồi ông dừng lại, toàn thể công việc bị hoàn tác; ông lại phải bắt đầu từ abc. Nếu ông lại dừng lần nữa, thế thì lại cùng điều đó sẽ bị lặp lại.” Điều đó giống như đun nóng nước: bạn đun nóng nước lên tới năm mươi độ, hay tám mươi độ, và thế rồi bạn đem nước ra khỏi lửa, hay bạn tắt lửa đi và lần nữa nước lại hạ nhiệt xuống; nước giảm nhiệt về nhiệt độ phòng. Ngày hôm sau, bạn lại đun nóng nó lên; bạn lại tắt lửa đi…. Chừng nào nước chưa đạt tới một trăm độ nó sẽ không bay hơi.
Cho nên liên tục gõ cửa đi. Việc gõ cửa một trăm độ là được cần. Chỉ thế thì đột nhiên, cửa mở ra. Không phải là cửa mở, đột nhiên bạn mở. Mắt bạn mở ra; đột nhiên bạn không bị đóng nữa. Ý thức của bạn đã trở thành toàn bộ. Vô thức đã tan biến trong nó. Không góc nào của con người bạn là tối; mọi thứ được thắp sáng lên.
Salih là đúng, và Salih giúp đỡ nhiều hơn. Ông ấy nghĩ tới những người còn chưa đạt tới. Ông ấy có nhiều từ bi hơn. Ông ấy không bị bận tâm về phát biểu đúng về chân lí. Nếu ngay cả dối trá có thể giúp cho lữ khách, ông ấy sẽ dùng dối trá.
Phật đã định nghĩa chân lí là cái đang hoạt động. Nếu dối trá hoạt động, nó là đúng. Và nếu chân lí không thể hoạt động, nó hữu dụng gì? Vứt nó vào đống rác, nó là vô dụng. Định nghĩa của Phật thực sự tuyệt vời. Ông ấy là người thực chứng đầu tiên trên thế giới. Bây giờ các nhà khoa học đồng ý với Phật. Nhưng khoa học mất hai mươi nhăm thế kỉ để biết bí mật này. Bây giờ, khoa học không nói về chân lí; nó nói mọi thứ chỉ là giả thuyết. Và giả thuyết là gì? – cái gì đó hoạt động. Chúng ta không biết liệu nó là đúng hay không, nhưng nó hoạt động. Ngày hôm sau, nếu chúng ta có thể tìm ra một lí thuyết tốt hơn, hoạt động tốt hơn lí thuyết cũ, cái đó trở thành chân lí. Khoa học liên tục thay đổi mọi ngày.
Chân lí không thể thay đổi, nhưng bạn bao giờ cũng có thể tìm ra những giả thuyết hoạt động thực hơn. Nếu nó hoạt động nhiều hơn, nó là thực hơn. Không ai biết chân lí là gì. Mọi điều chúng ta có thể quyết định là, nếu cái gì đó hoạt động, nó là thực, và nếu cái gì đó không hoạt động nó là không thực. Tiêu chí này chỉ có thể là việc hoạt động.
Salih phải đồng ý với Phật. Ông ấy không bận tâm về cửa, liệu nó là như thế hay không như thế. Ông ấy bận tâm về những người đang tìm kiếm, đang trên đường, dò dẫm trong tối. Ông ấy nói với họ. Ông ấy nói, “Gõ cửa đi, liên tục gõ cửa.”
Bất kì ai liên tục gõ cửa, cửa sẽ được mở cho người đó. Và nhớ, nó sẽ được mở cho người đó, không mở cho mọi người. Nếu đó là vấn đề về cửa được mở ra hay đóng lại, thế thì người ta có thể mở nó, và thế thì nó là mở cho mọi người. Một khi được mở rồi, thế thì mọi người có thể vào trong nó. Nhưng đó không phải là vấn đề về cửa chút nào. Mọi người phải mở nó cho bản thân mình, và không ai có thể mở nó cho ai đó khác.
Chư phật chỉ chỉ ra con đường. Bạn phải đi, bạn phải tiến hành nó. Họ chỉ có thể cho bạn các chỉ dẫn. Họ chỉ có thể cho bạn các chỉ dẫn về bản đồ ý thức cao hơn, những giả thuyết có thể hoạt động được. Bạn phải tiến hành chúng, vì sâu bên dưới đó không phải là vấn đề làm cái gì đó, đó là vấn đề tạo khác biệt cho bạn so với bạn đang vậy. Phẩm chất con người khác được cần tới. Đó là cửa! Salih là tuyệt đối đúng.
Đây là phân biệt giữa Patanjali và Tilopa. Salih là giống Patanjali; Rabiya giống Tilopa.
Rabiya, một hôm nghe thấy ông ấy, đã nói: Ông sẽ nói trong bao lâu, thì cửa sẽ được mở? Cửa có bao giờ đóng đâu.
Đây là phát biểu của người đã đạt tới. Nó có nghĩa chỉ dành cho những người đã đạt tới. Nó là đúng hơn Salih; đó là lí do tại sao Salih đã không phủ nhận nó, ông ấy đơn giản lắng nghe. Và không cái gì được nói về điều ông ấy đã nói, cách ông ấy đã phản ứng. Ông ấy sẽ không phản ứng vì ông ấy biết Rabiya là đúng, nhưng đúng một cách vô dụng… đúng một cách vô dụng. Tuyệt đối đúng, nhưng vô dụng.
Bạn không thể ăn chân lí tuyệt đối. Bạn không thể uống chân lí tuyệt đối. Chân lí tuyệt đối giống như nước của đại dương – đẹp, nhưng nếu bạn ở đó mà khát, nó là vô dụng. Với người khát, ngồi bên cạnh bãi biển, với nước mênh mông xô tới, có vô hạn đại dương, nhưng nó là vô dụng. Chân lí tuyệt đối giống như nước đại dương. Khi bạn khát, bạn cần dòng suối nhỏ, bạn cần giếng nhỏ để uống. Đại dương sẽ không giúp được, nó quá mặn. Nó sẽ giết chết bạn.
Rabiya là tuyệt đối đúng: cửa đã không bao giờ bị đóng. Ai sẽ đóng nó? Tự nhiên không chống lại bạn, Thượng đế không là kẻ thù của bạn. Ai sẽ đóng cửa? Cửa bao giờ cũng vẫn còn mở.
Quay trở lại với câu chuyện về đứa con hoang phí. Tấm lòng người cha không bao giờ bị đóng. Không cần cái gì để mở nó, thậm chí việc gõ cửa cũng không được cần để mở nó. Chỉ thông báo – hay thậm chí không thông báo, chỉ tin đồn – rằng con trai đang trở về, và người cha bắt đầu chuẩn bị bữa tiệc cho anh ta. Chỉ tin đồn, thậm chí không gõ cửa, thậm chí không một thông báo từ con trai nói, “Con đang tới”; chỉ tin đồn rằng con trai đang quay về, và người cha bắt đầu tạo ra bữa tiệc cho anh ta, buổi tiếp tân, việc đón chào.
Đây là nghĩa của việc Thượng đế là cha. Tấm lòng của sự tồn tại bao giờ cũng mở cho bạn. Nó đang chờ đợi, đập rộn ràng vì bạn, chỉ đợi tin đồn rằng bạn đang quay về; bạn đã ở xa từ lâu, lâu rồi, xa xôi.
Ai sẽ đóng cửa? Rabiya là tuyệt đối đúng, nhưng đây là quan điểm của siddhas, của người đã đạt tới. Tilopa sẽ nói theo cách này. Krishnamurti liên tục nói theo cách này, nhưng bất kì cái gì ông ấy nói đều cũng giống như nước của đại dương – quá mặn không uống được. Nước đó sẽ không giúp cho cơn khát của bất kì ai. Tất nhiên phát biểu chung cuộc về chân lí là tuyệt đối đúng, nhưng tuyệt đối vô dụng.
Rabiya đang nói cái gì đó mà chỉ có thể được hiểu bởi chư phật. Nhưng họ không cần nó! Salih, tất nhiên, đã hiểu nó; đó là lí do tại sao ông ấy vẫn còn im lặng, ông ấy sẽ không nói bất kì cái gì. Tất nhiên Rabiya là đúng, nhưng ông ấy sẽ không nói bất kì cái gì. Và Salih tiếp tục dạy – ngay cả sau cuộc đương đầu này với Rabiya người ta vẫn nghe đi nghe lại ông ấy nói mọi ngày về cùng điều: Bất kì ai liên tục gõ cửa, cửa sẽ được mở cho người đó. Ông ấy đã không nói một lời với Rabiya vì chẳng có gì để được nói; bà ấy là đúng. Nhưng điều đó đã không đổi tâm trí riêng của ông ấy. Ông ấy vẫn tiếp tục.
Có lần một người đưa tin tới tôi nói rằng Krishnamurti muốn gặp tôi. Tôi nói, “Điều đó hay đấy. Và bất kì khi nào khả năng này nảy sinh tôi sẽ tới và gặp ông ấy.” Nhưng điều đó sẽ là vô dụng, vì tôi là Salih và ông ấy là Rabiya. Tôi đang nói cho các đệ tử, và ông ấy đang nói cho bầu trời. Tôi đang nói cho người thực tại, người đang khát, và ông ấy đanng nói trong chân không. Bất kì cái gì ông ấy nói đều đúng nhưng vô dụng. Và bất kì cái gì tôi nói có thể không đúng thế, nhưng nó hữu dụng.
Salih vẫn tiếp tục. Ông ấy đã thậm chí không nói một lời với Rabiya vì nói gì đây? – bà ấy đúng! Cửa không bao giờ bị khoá. Nhưng chân lí này chỉ có nghĩa khi bạn đã đạt tới. Khi bạn đã đi vào qua cánh cửa, thế thì bạn dần biết rằng cửa đã không bao giờ đóng. Nhưng những người còn chưa đạt tới – nếu bạn nói với họ rằng cửa không bao giờ bị khoá, bạn dẫn lầm đường cho họ. Bạn không giúp họ; thay vì thế, bạn cản trở họ, vì nếu họ nghe nói rằng cửa đã không bao giờ bị đóng, bạn không biết cách họ sẽ diễn giải điều đó. Họ sẽ diễn giải điều đó theo cách này: thế thì không cần gõ lên nó một cách liên tục, không cần gõ khi cửa không bị đóng. Và nếu họ không gõ cửa, cửa sẽ vẫn còn bị đóng cho họ, vì họ sẽ không mở nó. Bạn cần việc gõ cửa thường xuyên.
Từ “Y như vậy”, Ch.3 Tình huống mở và đóng
